Qeniet Njerëzore Kanë 26 Shqisa, Jo Vetëm 5 Siç na Kanë Mësuar…

Në shkollë kemi mësuar që qeniet njerëzore e perceptojnë botën përmes trupit të tyre dhe përmes 5 shqisave: erë, shije, shikim, prekje dhe dëgjim.

Është e zakonshme për të gjithë ne të identifikojmë përdorimin e këtyre shqisave dhe mungesën e secilës e perceptojmë si paaftësi. Sidoqoftë, pak prej nesh e kanë ndaluar të mendojnë nëse ekzistojnë mënyra të tjera me të cilat trupi ynë ndërvepron me mjedisin.

Ne hulumtuam këtë temë dhe zbuluam se ka studime neurologjike që pretendojnë se njerëzit mund të kenë deri në 26 shqisa në vend të vetëm 5.

Të shtyrë nga një dëshirë shkencore, disa neuroshkencëtarë janë zhytur në kërkimin e formave të ndryshme të perceptimit tipik të qenies njerëzore dhe kanë gjetur disa të mahnitshme siç është ajo që na lejon të ndiejmë dhimbje ose ai që na ndihmon të mbajmë trupin tonë në ekuilibër. Mjeti kryesor i kërkimit për kuptime të reja është eksplorimi i atyre që dihen tashmë, të cilat kur ndahen dhe klasifikohen sipas kapaciteteve specifike, arrijnë numrin 26.

Kjo është lista e plotë e shqisave sipas kësaj teorie (e cila në total propozon që kemi 26 shqisa):

Perceptimi i dritës: është një nën-shqisë e shikimit.

Perceptimi i ngjyrës: është një nën-shqisë e shikimit që e kanë edhe disa kafshë. Jo të gjithë i shohim ngjyrat në të njëjtën mënyrë, disa njerëz kanë aftësinë të dallojnë më shumë disa tonalitete se të tjerat.

Dëgjimi: ne jemi njohur me këtë shqisë. Është pjesë e grupit origjinal të 5 shqisave dhe mund të humbet pjesërisht ose plotësisht.

Nuhatja: kjo shqisë është gjithashtu pjesë e 5 shqisave që ne dimë. Duket se është një nga më primitivët që kemi dhe shoqërohet me aftësinë tonë për të zbuluar rrezikun dhe për të mbijetuar.

Shija: shija është një nga shqisat më të këndshme. Është pjesë e 5 më të famshmeve dhe është e ndarë në disa nën-shqisa, secila me aftësi specifike dhe funksione specifike.

Perceptimi i së ëmbles: është nën-shqisë e shijes që ne e zhvillojmë më herët. Ne jemi të predispozuar të shijojmë ëmbëlsirën dhe trupi ynë lëshon përgjigje pozitive kur e perceptojmë atë.

Perceptimi i së kripurës: është nën-shqisë e shijes që na lejon të shijojmë shumicën e ushqimeve që hamë. Disa njerëz kanë një shije por nuk janë në gjendje të perceptojnë shijen e kripur.

Perceptimi i së thartës: është një nën-shqisë e shijes. Duket se ne e kemi zhvilluar atë veçanërisht për të zbuluar se kur një ushqim është i rrezikshëm për trupin tonë.

Perceptimi i së hidhurës: është një nën-shqisë e shijes. Disa njerëz kanë një ndjenjë të shijes, por nuk janë në gjendje të perceptojnë shijen e hidhur.

Prekja: ne të gjithë e dimë atë, por sipas kësaj teorie ajo ndahet në nën-shqisa të tilla si termo-perceptimi dhe nocipërceptimi.

Nocipërceptimi është aftësia për të ndjerë dhimbje. Për një person të cilit i mungon plotësisht ndjesia e dhimbjes, lëndimi mund të jetë pasoja më e rëndë. Imagjinoni që trupi juaj nuk ju paralajmëron kur ju dhemb koka, keni një infeksion ose digjeni. Të gjithë duhet të ndiejmë dhimbje për të aktivizuar reagime dhe për të sulmuar agjentin që na dëmton. Kjo ndjenjë shoqërohet me instiktin tonë të mbijetesës.

Përceptimi mekanik: është aftësia jonë motorike për t’u përgjigjur. Kur e kemi plotësisht këtë kuptim, kemi reflekse të mprehta dhe mund t’i besojmë reagimit të muskujve tanë.

Ekuilibri: është një nga shqisat më të rëndësishme nga të gjitha. Është e mundur të mungojë, për shkak të një lloji të çekuilibrit brenda veshit ose në tru. Nëse është kështu, ne mund të mbajmë ekuilibrin për të qëndruar, por lëvizja do të jetë e vështirë. Vrapimi, kërcimi, vallëzimi, apo edhe ecja mund të bëhen mjaft sfiduese.

Proprioceptimi: është aftësia për të perceptuar vetë trupin. Proprioception është ajo që ju lejon të visheni ose të laheni edhe me sytë mbyllur. Edhe nëse nuk mund ta shihni ose prekni veten, disi e dini se ku e zë trupi juaj dhe si shpërndahen pjesët e tij. Nëse do të ju mungonte kjo ndjenjë, do të vuanit nga ngathtësi të mëdha dhe do të përplaseni me gjithçka kur ecni.

Kinestezia: është perceptimi i lëvizjes. Disi trupi ynë ka aftësinë të perceptojë dhe parashikojë lëvizjen, kur kjo ndodh ne jemi duke përdorur sensin tonë kinestetik.

Termoceptimi: është perceptimi i temperaturës. Kjo ndjenjë mund të konsiderohet si një nën-ndjenjë e prekjes me funksion specifik të informimit nëse temperatura e trupit tonë është e shëndetshme.

Perceptimi i të ftohtit: na lejon të perceptojmë temperaturën e jashtme dhe na paralajmëron të mbrohemi.

Perceptimi i nxehtësisë: si perceptimi i të ftohtit, ai na fuqizon të kapim temperaturën e mjedisit tonë, duke na paralajmëruar në rast se duhet të vendosim një pengesë mbrojtëse.

Interoceptimi: perceptimi i brendshëm i trupit në lidhje me ndjesinë e nivelit të brendshëm të lëngjeve.

Presioni i gjakut: kjo ndjenjë na lejon të mbajmë presionin e gjakut konstant dhe në ekuilibër. Ne nuk e bëjmë atë me vetëdije (siç ndodh me të gjitha shqisat e tjera), por trupi ynë ka aftësinë ta rregullojë atë.

Përmbajtja e oksigjenit në gjak: kjo ndjenjë, si ajo e presionit të gjakut, i përgjigjet një aftësie të brendshme të trupit që kryen një funksion rregullator në trup.

Lëngu cerebrospinal PH: përmbush të njëjtin funksion si dy shqisat e mëparshme.

Presioni osmotik plazmatik: trupi ynë e përdor këtë gjatë gjithë kohës. Sa herë që ndonjë substancë duhet të kalojë një barrierë (të kalojë nëpër një membranë të depërtueshme) në trupin tonë, ne përdorim presionin osmotik të plazmës.

Niveli i glukozës në gjak: kjo ndjenjë mund të humbet pjesërisht, duke sjellë pasoja të rënda në shëndet.

Inflamacion i mushkërive: kjo ndjenjë lejon mushkëritë tona të marrin frymë. Ne nuk mund të jetojmë në mungesë totale të kësaj shqise, sepse kjo do të na shkaktonte vdekje.

Sinestezia: e zhvilluar vetëm nga disa qenie njerëzore, dhe konsiderohet nga disa degë të mjekësisë si një çrregullim perceptimi. Një qenie njerëzore me perceptim sinastetik mund të shoqërojë stimuj që korrespondojnë me një shqisë, me një shqisë tjetër. Kjo do të thotë që ju mund të perceptoni një ngjyrë kur dëgjoni një pjesë të muzikës ose të ndjeni shijen acid të një cilësie. Gjëja më e afërt për sinestezinë për shumë prej nesh është lidhja që truri ynë bën midis erës dhe shijes. Kur nuhasim diçka, mund të imagjinojmë se çfarë shije ja …, kur mund të shoqërosh të gjitha shqisat në atë mënyrë menjëherë, ke perceptim sinastetik.

Këto shqisa ndryshojnë nga funksionet biologjike të organeve dhe sistemeve sepse ato aktivizohen në kohë të caktuara dhe bazuar në një nevojë specifike. Ato janë forma të perceptimit dhe rregullimit. Tani që i njihni, mund të jeni të vetëdijshëm për disa prej tyre kur i përdorni dhe të shijoni mekanikën e pabesueshme të trupit tuaj.

© Të gjitha të drejtat e rezervuara. Shkolla e Shëndetit 2018